падрыхтоўка да забегу
бой на два франты
вяртанне
пару кадраў пражэктаў іншых мастакоў
среда, 12 ноября 2014 г.
воскресенье, 9 ноября 2014 г.
Планёрка Арт-суполкі . Сумма падсуморум.
Такім чынам, Арт-суполка паспрабуе завершыць сязон 2014 г. удзелам яшчэ ў трох мерапрыемствах. У крайнім выпадку чарырох, максімум пяці..)
1. Запрашаем усіх 12-га (а 19-й гадзіне) лістапада ў Цэнтр сучаснага мастацтва на адкрыцьцё выставы "Сума сумарум". Бярэм сумесна з Алесем Родзіным чынны:
-графічны шэраг "Род Рэйтанаў. Асобы .падзеі" (на гэты раз цалкам, 29 прац).
-інсталяцыянізацыя прасторы.
Нагадваем, што выстава (наша частка) прысвячаецца нацыянальнаму герою Беларусі-Вялікалітвы -Тадэвушу Рэйтану.
Пра выставу агулам - http://afisha.tut.by/exhibition/suma_sumarum/
2. 29 лістапада, у межах фестывалю , які прысвечаны “ганаровым айцам” беларускага акцыянізму – Каралю Станіславу Радзівілу (1734 – 1790) і Тадэвушу Рэйтану (1740 – 1780).
Арт-супола , пад выглядам Дзяржаўнай суполкі перформансу ды Хаппінінгу "Механёры Культуры" працягне барацьбу за вяртанне.
www.facebook.com/groups/352200394829082/permalink/719908941391557/
(склікаем былых "механёраў" раскіданых па ўсяму сьвету пад харугву!)
3. Не для друку.
4. Плануецца выезд у Рэйтанаўскія мясціны. Аб часе будзе паведамлена загадзя.
п.с. Наступны год, як вядома, 275 -я гадавіна са дня нараджэння Героя! Першае мерапрыемства, з якога пачынаем- выстава ў Націянальнай бібліятэцы. Нагадваем, што запрашаем мастакоў і фатографаў, якіх не абыходзіць "наша справа" .
1. Запрашаем усіх 12-га (а 19-й гадзіне) лістапада ў Цэнтр сучаснага мастацтва на адкрыцьцё выставы "Сума сумарум". Бярэм сумесна з Алесем Родзіным чынны:
-графічны шэраг "Род Рэйтанаў. Асобы .падзеі" (на гэты раз цалкам, 29 прац).
-інсталяцыянізацыя прасторы.
Нагадваем, што выстава (наша частка) прысвячаецца нацыянальнаму герою Беларусі-Вялікалітвы -Тадэвушу Рэйтану.
Пра выставу агулам - http://afisha.tut.by/exhibition/suma_sumarum/
2. 29 лістапада, у межах фестывалю , які прысвечаны “ганаровым айцам” беларускага акцыянізму – Каралю Станіславу Радзівілу (1734 – 1790) і Тадэвушу Рэйтану (1740 – 1780).
Арт-супола , пад выглядам Дзяржаўнай суполкі перформансу ды Хаппінінгу "Механёры Культуры" працягне барацьбу за вяртанне.
www.facebook.com/groups/352200394829082/permalink/719908941391557/
(склікаем былых "механёраў" раскіданых па ўсяму сьвету пад харугву!)
3. Не для друку.
4. Плануецца выезд у Рэйтанаўскія мясціны. Аб часе будзе паведамлена загадзя.
п.с. Наступны год, як вядома, 275 -я гадавіна са дня нараджэння Героя! Першае мерапрыемства, з якога пачынаем- выстава ў Націянальнай бібліятэцы. Нагадваем, што запрашаем мастакоў і фатографаў, якіх не абыходзіць "наша справа" .
среда, 5 ноября 2014 г.
Тадэвуш Рэйтан vs Пане Каханку: мастацтва вайны з аб’ектыўнасцю
www.facebook.com/groups/352200394829082/permalink/719908941391557/
OPEN CALL ДЛЯ ПЕРФОРМЕРАЎ!
Шаноўныя сябры! 29-30 лістапада ў Цэнтры сучаснага мастацтва пройдзе фестываль мастацтва перформансу “penAtra(C)tion-V”. Сёлетні дэвіз -- “Тадэвуш Рэйтан vs Пане Каханку: мастацтва вайны з аб’ектыўнасцю”. Калі вы не атрымалі запрашэнне ўзяць у ім удзел, але вам ёсць, што паказаць – чакаем на праекты вашых перформансаў.
Ад вас патрабуецца: А) даслаць сціслую інфармацыю пра сябе, праект перформансу, увесь магчымы фота- відэаматэрыял на мэйл skiy@rambler.ru Б) зрабіць гэта да 15 лістапада!
Узгодненыя праекты атрымаюць месца ў фестывальнай праграме і ўсемагчымую (хаця і вельмі сціплую) падтрымку арганізатараў.
Ад вас патрабуецца: А) даслаць сціслую інфармацыю пра сябе, праект перформансу, увесь магчымы фота- відэаматэрыял на мэйл skiy@rambler.ru Б) зрабіць гэта да 15 лістапада!
Узгодненыя праекты атрымаюць месца ў фестывальнай праграме і ўсемагчымую (хаця і вельмі сціплую) падтрымку арганізатараў.
Што такое “penAtra(C)tion”?
Перад тым, як эвалюцянаваць у асобны фестываль, праграма з гэтай назвай адбывалася ў рамках беларускага спецпраекта на IV Маскоўскай біенале і такіх легендарных фестываляў, як кіеўскі “Гогальфэст” і мінскі “Дах”. Наша мэта -- выявіць разнастайнасць беларускага перформансу, прадставіўшы пляцоўку для выступлення самым розным прадстаўнікам гэтай з’явы. Нехта з іх надзвычай інтравертны і сур’ёзны, нехта – па-дзіцячаму дураслівы. Нехта абмяжоўваецца дапамогай толькі ўласнага цела, а нехта стварае мультымедыйныя дзеі з выкарыстаннем усіх відаў зброі сучаснага мастака. Нехта імкнецца шакаваць гледача, а нехта разлічвае на спакойнае з ім сумоўе. Нехта стварае герметычны тэкст з дбайна зашыфраванымі сэнсамі, а нехта ў гэтыя сэнсы гуляецца.
Але ў кожным разе ім уласцівая выразная “аўтарскасць” і схільнасць выяўляць яе працэсуальным чынам, ствараючы непасрэдна тут і цяпер, на вачах публікі. Што, уласна, і з’яўляецца мастацтвам перформансу.
penAtra(C)tion – гэта гібрыд двух англійскіх словаў: “пранікненне” і “атракцыя”. Досвед пранікнення ўнутар сябе часам бывае хваравітым, аднак мастацтва мае сілу пераўтвараць псіхічныя траўмы ў займальны атракцыён.
Пра мінулыя імпрэзы:
https://www.youtube.com/watch?v=VyAHOHS0uNU&list=UUl3gG7-amY2pKQEpWWbU61A
http://www.belgazeta.by/ru/2013_04_29/life/26484
Перад тым, як эвалюцянаваць у асобны фестываль, праграма з гэтай назвай адбывалася ў рамках беларускага спецпраекта на IV Маскоўскай біенале і такіх легендарных фестываляў, як кіеўскі “Гогальфэст” і мінскі “Дах”. Наша мэта -- выявіць разнастайнасць беларускага перформансу, прадставіўшы пляцоўку для выступлення самым розным прадстаўнікам гэтай з’явы. Нехта з іх надзвычай інтравертны і сур’ёзны, нехта – па-дзіцячаму дураслівы. Нехта абмяжоўваецца дапамогай толькі ўласнага цела, а нехта стварае мультымедыйныя дзеі з выкарыстаннем усіх відаў зброі сучаснага мастака. Нехта імкнецца шакаваць гледача, а нехта разлічвае на спакойнае з ім сумоўе. Нехта стварае герметычны тэкст з дбайна зашыфраванымі сэнсамі, а нехта ў гэтыя сэнсы гуляецца.
Але ў кожным разе ім уласцівая выразная “аўтарскасць” і схільнасць выяўляць яе працэсуальным чынам, ствараючы непасрэдна тут і цяпер, на вачах публікі. Што, уласна, і з’яўляецца мастацтвам перформансу.
penAtra(C)tion – гэта гібрыд двух англійскіх словаў: “пранікненне” і “атракцыя”. Досвед пранікнення ўнутар сябе часам бывае хваравітым, аднак мастацтва мае сілу пераўтвараць псіхічныя траўмы ў займальны атракцыён.
Пра мінулыя імпрэзы:
https://www.youtube.com/watch?v=VyAHOHS0uNU&list=UUl3gG7-amY2pKQEpWWbU61A
http://www.belgazeta.by/ru/2013_04_29/life/26484
Сёлетні фестываль прысвечаны “ганаровым айцам” беларускага акцыянізму – Каралю Станіславу Радзівілу (1734 – 1790) і Тадэвушу Рэйтану (1740 – 1780).
Гэтыя дзьве гістарычныя постаці жылі ў адзін час і амаль у адным месцы. Сем’і Радзівілаў і Рэйтанаў лучылі даўнія сяброўскія повязі, адлегласць ад Нясвіжа да Грушаўкі добры конь перадольваў за пару гадзінаў. Агульную атмасферу таго часу вызначала апакаліптычнае прадчуванне немінучага скону эпохі – і з гэтым трэба было нешта рабіць. Але супрацьстаяць няўмольнаму ходу гісторыі “легітымнымі” палітычнымі метадамі аказалася ўжо немагчыма. Рэйтан і Радзівіл узялі на ўзбраенне той спосаб актыўнасці, які мы сёння без асаблівых ваганняў назвалі бы перформансам.
Атрымалася ў іх па-рознаму. Адзін прадэманстраваў выключны прыклад самаадрачэння на карысць высокіх ідэалаў, другі стаў узорам паталагічнага эгацэнтрызму. Адзін увайшоў у гісторыю ў якасці несумненнага героя, другі – у сумнеўным амплуа “фрыка”. Але ў абодвух выпадках засваенне новых жыццёвых практыкаў дазволіла тым асобам дзейнічаць, “не згубіцца ў часе”, які вымагаў адно толькі пакорлівай пасіўнасці. І гэты “мэсыдж” падаецца актуальным у любых кутках свету і ў любыя гістарычныя эпохі – нават у куды больш аптымістычныя, ніж тая, у якой давялося жыць першым беларускім перформерам.
Гэтыя дзьве гістарычныя постаці жылі ў адзін час і амаль у адным месцы. Сем’і Радзівілаў і Рэйтанаў лучылі даўнія сяброўскія повязі, адлегласць ад Нясвіжа да Грушаўкі добры конь перадольваў за пару гадзінаў. Агульную атмасферу таго часу вызначала апакаліптычнае прадчуванне немінучага скону эпохі – і з гэтым трэба было нешта рабіць. Але супрацьстаяць няўмольнаму ходу гісторыі “легітымнымі” палітычнымі метадамі аказалася ўжо немагчыма. Рэйтан і Радзівіл узялі на ўзбраенне той спосаб актыўнасці, які мы сёння без асаблівых ваганняў назвалі бы перформансам.
Атрымалася ў іх па-рознаму. Адзін прадэманстраваў выключны прыклад самаадрачэння на карысць высокіх ідэалаў, другі стаў узорам паталагічнага эгацэнтрызму. Адзін увайшоў у гісторыю ў якасці несумненнага героя, другі – у сумнеўным амплуа “фрыка”. Але ў абодвух выпадках засваенне новых жыццёвых практыкаў дазволіла тым асобам дзейнічаць, “не згубіцца ў часе”, які вымагаў адно толькі пакорлівай пасіўнасці. І гэты “мэсыдж” падаецца актуальным у любых кутках свету і ў любыя гістарычныя эпохі – нават у куды больш аптымістычныя, ніж тая, у якой давялося жыць першым беларускім перформерам.
пятница, 31 октября 2014 г.
Наконадні дня Святога Тадэвуша
Наконадні дня Святога Тадэвуша
Наконадні дня
Святога Тадэвуша ў сценах Менскага Палацу Мастацтваў адбылася прэзентацыя
юбіленага нумару часопіса "Тэксты", які прысвечаны патрыёту нашай
бацькаўшчаны Тадэвушу Рэйтану. Імя гэта яшчэ не на слыху, таму заля магла б
умясціць і куды больш людзей. Але кожная такая імпрэза набліжае дзень, калі
Рэйтан займе пачэснае месца ў пантэоне беларускай славы. Вельмі прыемна і тое,
што менавіта нашчадкі ліцвінаў (сённяшнія беларусы) і землякоў Тадэвуша Рэйтана
спрычыніліся да выдання, якое цалкам прысвечанае ягонай постаці. Гэта першы
такога кшталту часопіс на былых абшарах Рэчы Паспалітай, што само па сабе ёсць
знакавай падзеяй. Можна спадзявацца, што справа гэтая будзе развівацца й
найдалей, і да яе далучуцца новыя аўтары і навукоўцы, бо лёс роду Рэйтанаў нясе
ў сабе яшчэ шмат загадак. Дарэчы, трэба адзначыць, што сцены залі былі
ўпрыгожаны выдатнымі суполнымі работамі мастакоў Алеся Родзіна і Змітра
Юркевіча, выкананымі ў графічнай тэхніцы. Яны дазволілі наведнікам пагрузіцца ў
тагачасную эпоху і прадставілі гледачам увесь гістарычны шлях роду Рэйтанаў.
Падзею распачаў перфоманс арганізатараў мерапрыемпства і "Арт-суполкі імя Тадэвуша Рэйтана" Змітра Юркевіча і Алеся Родзіна, пад акампанемент авангардных імправізацый калектыву Віктара Сямашкі. Пасля гэткага ўступу вядоўца запрашаў на сцэну і даваў слова тым, хто спрычыніўся да выхаду часопіса ў свет. Сярод іх галоўны рэдактар і выдавец альманаху "Тэксты" Зміцер Вішнёў, сцэнарыст Уладзімір Арлоў, краяўзнаўца Здзіслаў Сіцька, пісьменнік Альгерд Бахарэвіч, гісторык Вольга Гарбачова, гісторык і лацініст Алесь Жлутка і іншыя (я больш не памятаю). Кожны з іх падзяліўся сваімі думкамі наконт спадчыны Тадэвуша Рэйтана і яго лёсу, успамінамі, перспектывамі і кірункамі дзейнасці "Арт-суполкі", нехта зачытаў свае творы. У запале некаторыя аўтары перавышалі ліміт адведзенага часу, таму імпрэза зацягнулася крыху больш запланаванага.
Падзею распачаў перфоманс арганізатараў мерапрыемпства і "Арт-суполкі імя Тадэвуша Рэйтана" Змітра Юркевіча і Алеся Родзіна, пад акампанемент авангардных імправізацый калектыву Віктара Сямашкі. Пасля гэткага ўступу вядоўца запрашаў на сцэну і даваў слова тым, хто спрычыніўся да выхаду часопіса ў свет. Сярод іх галоўны рэдактар і выдавец альманаху "Тэксты" Зміцер Вішнёў, сцэнарыст Уладзімір Арлоў, краяўзнаўца Здзіслаў Сіцька, пісьменнік Альгерд Бахарэвіч, гісторык Вольга Гарбачова, гісторык і лацініст Алесь Жлутка і іншыя (я больш не памятаю). Кожны з іх падзяліўся сваімі думкамі наконт спадчыны Тадэвуша Рэйтана і яго лёсу, успамінамі, перспектывамі і кірункамі дзейнасці "Арт-суполкі", нехта зачытаў свае творы. У запале некаторыя аўтары перавышалі ліміт адведзенага часу, таму імпрэза зацягнулася крыху больш запланаванага.
Зьміцер Крымоўскі,
Тэхнік-асветнік,
Арт-суполка Імя Тадэвуша Рэйтана
четверг, 30 октября 2014 г.
Прэзентацыя рэйтанаўскага нумару "Тэксты" ў фотаздымках 27 Х 2104 г.
Фатаздымкі Кацярыны Маркевіч , аўтара дызайну ўсіх нашых апошніх афішаў.
Нажаль, пакуль не адшукалі фота з некаторымі выступоўцамі -
Уладзімірам Арловым (Рэжысер, сцэнарыст) і інш.
Арганізатары мерапрыемства ад Арт-суполкі : Зьміцер Юркевіч і Алесь Родзін
суарганізатар ад выдавецтва "Галіяфы" - Зьміцер Вішнеў (на гэтым фота ўжо ў залі)
Выдучы: Яўген Шунэйка, мастак, выкладчык БАМ
Фёдар Чарняўскі гісторык
Іосіф Бацечка ураджэнец
Рэйтанаўскіх мясцінаў, паэт, музыка
Юрась Барысевіч літаратар,мастак, перформер
музыкі: Міхась "Фрыд Самотны" (саксафон) і Віктар Сямашка (фагот)
Вольга Гарбачова Дацэнт гістфака БДУ, кандыдат гістарычных навук
Алесь Жлутка кандыдат
філалагічных навук, старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі НАН
Беларусі , сябра арт-суполкі імя Тадэвуша Рэйтана
чытач
Уладзімір Варанец , супрацоўнік
арганізацыі Белрэстаўрацыя , ураджэнец Рэйтанаўскіх мясцінаў, сябра арт-суполкі імя Тадэвуша Рэйтана
Ільля Сін літаратар, журналіст,
перформер сябра арт-суполкі імя Тадэвуша
Рэйтана
Язэп Янушкевіч архівіст,
гісторык ,літаратар
Альгерд Бахарэвіч літаратар, перакладчык
Уладзімір Мароз празаік, паэт, публіцыст, кiнарэжысёр
Адам Шостак Паэт, мастак, сябра суполкі “яна тры ён”
Вуліца імя Тадэвуша Рэйтана ў Ляхавічах! Далучайцеся!
Менск падтрымаў, цяпер чарга за Ляхавічамі!!
http://www.lves.by/?p=20752
Часта людзі не задумваюцца, што ці хто стаіць за назвай вуліцы. Між іншым, гэта вельмі важнае пытанне, якое, дарэчы, мае і выхаваўчае значэнне.
Родны, мілы сэрцу горад Ляхавічы. Запаветная наша зямля. Не перастаю захапляцца яе шматвекавым і гераічным мінулым. Праз стагоддзі захаваліся да сёння імёны звязаных з Ляхавіччынай магнацкіх родаў Вялікага княства Літоўскага: Радзівілаў, Сапегаў, Хадкевічаў і нават вялікага князя Літоўскага і польскага караля Жыгімонта ІІ Аўгуста, які атрымаў Ляхавічы ва ўласнасць пасля смерці сваёй жонкі Барбары Радзівіл. Гісторыя іх кахання чымсьці нагадвае гісторыю шэкспіраўскіх Рамэа і Джульеты.
А колькі дзеячаў культуры і палітыкі ў розны перыяд гісторыі нарадзілася ці жыло на гэтай зямлі. Напрыклад, наш зямляк Ф. Еўлашоўскі лічыцца аўтарам першых мемуараў на беларускай мове. А ў в. Флер’янава (Фларыянава) захавалася сядзіба Яна Атона Бохвіца, якую той назваў у гонар свайго бацькі Фларыяна Бохвіца – вядомага філосафа 19 стагоддзя, аўтара кніг “Сутнасць маёй думкі”, “Асновы маіх думак і пачуццяў”, “Думкі пра выхаванне чалавека”.
Шмат цікавага ў гістрачным плане звязана з былой сядзібай Рэйтанаў у в. Грушаўка. Час збярог не толькі сядзібны дом і стайні, узведзеныя апошнім уладаром сядзібы з роду Рэйтанаў – Юзафам Рэйтанам, але і будынкі, якія захаваліся ад першых уладальнікаў Грушаўкі.
Побач з сядзібным домам размяшчаецца так званая мураванка, дзе правёў апошнія гады жыцця знакаміты Тадэвуш Рэйтан. Ён быў абраны дэпутатам ад навагрудскай зямлі на Варшаўскі сейм 1773 года, які склікаўся ў мэтах легалізацыі і ўзгаднення першага падзелу Рэчы Паспалітай (унія Каралеўства Польскага і Вялікага княства Літоўскага). Тадэвуш Рэйтан разам з паплечнікамі імкнуўся прадухіліць гэта. У гісторыі захаваліся яго словы: “Забіце мяне, затапчыце, але не забівайце Бацькаўшчыны!”, з якімі ён звяртаўся да ўдзельнікаў сейма. Але пераважыла думка прыхільнікаў падзелу Рэчы Паспалітай, і зломлены духам Тадэвуш вярнуўся ў сваю родавую сядзібу ў Грушаўцы. Апошнія гады жыцця ён правёў адасоблена ад людзей і грамадства – у мураванцы, дзе знаходзіўся сямейны архіў Рэйтанаў.
Гэтыя і іншыя падзеі – частка гісторыі ляхавіцкай зямлі. Старонкі мінулага занатаваны ў друкаваных кнігах (“Памяць”, “Ляховичи: из прошлого в будущее”), буклетах, якія знаёмяць чытача з гісторыяй раёна і яго гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі.
Гучаць імёны вядомых гістарычных асоб, славутых землякоў і ў назвах вуліц і завулкаў райцэнтра. Пройдземся і занатуем у памяці. Вуліцы названы ў гонар удзельнікаў Вялікай Айчыннай: Дзесюкевіча, Арлоўскага, Равінскага, Астапава; вялікіх пісьменнікаў Янкі Купалы, Пушкіна, Горкага; дзеячаў мастацтва – Цітовіча, Пташука, завулкі Лермантава, Еўлашоўскага…
Крочым далей па вуліцах Юбілейная, Заходняя, Інтэрнацыянальная, Пясочная, Будаўнікоў, Кальцавая…Што за гэтымі назвамі? У кожнага сваё тлумачэнне. Нехта лічыць мэтазгодным даваць назвы вуліцам, не звязаныя з імёнамі людзей і гістарычнымі падзеямі. Іншыя маюць супрацьлеглы падыход: толькі гісторыя, толькі асобы.
Дарэчы, нядаўна з’явілася прапанова ад прыхільнікаў асобы Тадэвуша Рэйтана да 275-годдзя з дня яго нараджэння (2015 г.) ушанаваць яго імя ў назве адной з новых вуліц нашага райцэнтра. Наколькі яна прыйдзецца даспадобы ляхавічанам, мы і пастараемся высветліць.
Гэта прапанова абмяркоўвалася 26 верасня 2014 года на чарговай сесіі раённага Савета дэпутатаў і выклікала супярэчлівыя меркаванні.
Між іншым, імя Тадэвуша Рэйтана ўзгадваецца ў школьным падручніку па гісторыі Беларусі, а ў Польшчы ён ушаноўваецца як нацыянальны герой.
У сувязі з прапановай цікава ведаць думку землякоў. Якія назвы вуліцам нашага роднага горада вы прапанавалі б і чаму? Ці мэтазгодна, на вашу думку, назваць адну з новых вуліц райцэнтра ў гонар Тадэвуша Рэйтана?
Свае абгрунтаваныя меркаванні накіроўвайце ў пісьмовай форме ў аддзел ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама па адрасе: г. Ляхавічы, пл. Леніна, 3.
Мікалай ДАБРЫЯНЕЦ,
начальнік аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама.
http://www.lves.by/?p=20752
Ляхавічы, вул… Цікава ведаць думку жыхароў Ляхавіччыны
Серада, 22.10.2014 11:12; Рубрыкі: На парадку дня
Капліца ў Грушаўцы
Часта людзі не задумваюцца, што ці хто стаіць за назвай вуліцы. Між іншым, гэта вельмі важнае пытанне, якое, дарэчы, мае і выхаваўчае значэнне.
Родны, мілы сэрцу горад Ляхавічы. Запаветная наша зямля. Не перастаю захапляцца яе шматвекавым і гераічным мінулым. Праз стагоддзі захаваліся да сёння імёны звязаных з Ляхавіччынай магнацкіх родаў Вялікага княства Літоўскага: Радзівілаў, Сапегаў, Хадкевічаў і нават вялікага князя Літоўскага і польскага караля Жыгімонта ІІ Аўгуста, які атрымаў Ляхавічы ва ўласнасць пасля смерці сваёй жонкі Барбары Радзівіл. Гісторыя іх кахання чымсьці нагадвае гісторыю шэкспіраўскіх Рамэа і Джульеты.
А колькі дзеячаў культуры і палітыкі ў розны перыяд гісторыі нарадзілася ці жыло на гэтай зямлі. Напрыклад, наш зямляк Ф. Еўлашоўскі лічыцца аўтарам першых мемуараў на беларускай мове. А ў в. Флер’янава (Фларыянава) захавалася сядзіба Яна Атона Бохвіца, якую той назваў у гонар свайго бацькі Фларыяна Бохвіца – вядомага філосафа 19 стагоддзя, аўтара кніг “Сутнасць маёй думкі”, “Асновы маіх думак і пачуццяў”, “Думкі пра выхаванне чалавека”.
Шмат цікавага ў гістрачным плане звязана з былой сядзібай Рэйтанаў у в. Грушаўка. Час збярог не толькі сядзібны дом і стайні, узведзеныя апошнім уладаром сядзібы з роду Рэйтанаў – Юзафам Рэйтанам, але і будынкі, якія захаваліся ад першых уладальнікаў Грушаўкі.
Побач з сядзібным домам размяшчаецца так званая мураванка, дзе правёў апошнія гады жыцця знакаміты Тадэвуш Рэйтан. Ён быў абраны дэпутатам ад навагрудскай зямлі на Варшаўскі сейм 1773 года, які склікаўся ў мэтах легалізацыі і ўзгаднення першага падзелу Рэчы Паспалітай (унія Каралеўства Польскага і Вялікага княства Літоўскага). Тадэвуш Рэйтан разам з паплечнікамі імкнуўся прадухіліць гэта. У гісторыі захаваліся яго словы: “Забіце мяне, затапчыце, але не забівайце Бацькаўшчыны!”, з якімі ён звяртаўся да ўдзельнікаў сейма. Але пераважыла думка прыхільнікаў падзелу Рэчы Паспалітай, і зломлены духам Тадэвуш вярнуўся ў сваю родавую сядзібу ў Грушаўцы. Апошнія гады жыцця ён правёў адасоблена ад людзей і грамадства – у мураванцы, дзе знаходзіўся сямейны архіў Рэйтанаў.
Гэтыя і іншыя падзеі – частка гісторыі ляхавіцкай зямлі. Старонкі мінулага занатаваны ў друкаваных кнігах (“Памяць”, “Ляховичи: из прошлого в будущее”), буклетах, якія знаёмяць чытача з гісторыяй раёна і яго гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі.
Гучаць імёны вядомых гістарычных асоб, славутых землякоў і ў назвах вуліц і завулкаў райцэнтра. Пройдземся і занатуем у памяці. Вуліцы названы ў гонар удзельнікаў Вялікай Айчыннай: Дзесюкевіча, Арлоўскага, Равінскага, Астапава; вялікіх пісьменнікаў Янкі Купалы, Пушкіна, Горкага; дзеячаў мастацтва – Цітовіча, Пташука, завулкі Лермантава, Еўлашоўскага…
Крочым далей па вуліцах Юбілейная, Заходняя, Інтэрнацыянальная, Пясочная, Будаўнікоў, Кальцавая…Што за гэтымі назвамі? У кожнага сваё тлумачэнне. Нехта лічыць мэтазгодным даваць назвы вуліцам, не звязаныя з імёнамі людзей і гістарычнымі падзеямі. Іншыя маюць супрацьлеглы падыход: толькі гісторыя, толькі асобы.
Дарэчы, нядаўна з’явілася прапанова ад прыхільнікаў асобы Тадэвуша Рэйтана да 275-годдзя з дня яго нараджэння (2015 г.) ушанаваць яго імя ў назве адной з новых вуліц нашага райцэнтра. Наколькі яна прыйдзецца даспадобы ляхавічанам, мы і пастараемся высветліць.
Гэта прапанова абмяркоўвалася 26 верасня 2014 года на чарговай сесіі раённага Савета дэпутатаў і выклікала супярэчлівыя меркаванні.
Між іншым, імя Тадэвуша Рэйтана ўзгадваецца ў школьным падручніку па гісторыі Беларусі, а ў Польшчы ён ушаноўваецца як нацыянальны герой.
У сувязі з прапановай цікава ведаць думку землякоў. Якія назвы вуліцам нашага роднага горада вы прапанавалі б і чаму? Ці мэтазгодна, на вашу думку, назваць адну з новых вуліц райцэнтра ў гонар Тадэвуша Рэйтана?
Свае абгрунтаваныя меркаванні накіроўвайце ў пісьмовай форме ў аддзел ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама па адрасе: г. Ляхавічы, пл. Леніна, 3.
Мікалай ДАБРЫЯНЕЦ,
начальнік аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі райвыканкама.
среда, 29 октября 2014 г.
Рымкевіч пра Грушаўку . Рымкевіч пра Рэйтана..
Амаль два гады таму, калі планавалася стварэньне нашае суполкі, у Польшчы выйшла кніга вядомага польскага літаратара Я.Рымкевіча . Рымкевіч- гэта "літаратурны псеўданім" бацькі сп.Яраслава. Сапраўднае прозьвішча пісьменніка Рымкевіча - Шульц, а паходжанне нямецка-татарска-польскае.
Дык вось, спадар Шульц-Рымкевіч памыляецца. Менавіта жыхары вёсак Грушаўкі, Пашкоўцаў, Русінавічаў, Канюхоў, Патапавічаў, Мазуркоў, а разам з імі з г.Ляхавічы, Баранавічы, Менску, Ліды, Мазыра, Невеля і Вільні, Смаленску, Наваградка і Нясьвіжа, і усіх іншых нашых гарадоў і вёсак , маюць самае непасрэднае дачыненне да спадчыны Рэйтанаў, бо гэта НАША Гісторыі , таму гэта НАШ клопат!
Дык вось, спадар Шульц-Рымкевіч памыляецца. Менавіта жыхары вёсак Грушаўкі, Пашкоўцаў, Русінавічаў, Канюхоў, Патапавічаў, Мазуркоў, а разам з імі з г.Ляхавічы, Баранавічы, Менску, Ліды, Мазыра, Невеля і Вільні, Смаленску, Наваградка і Нясьвіжа, і усіх іншых нашых гарадоў і вёсак , маюць самае непасрэднае дачыненне да спадчыны Рэйтанаў, бо гэта НАША Гісторыі , таму гэта НАШ клопат!
Подписаться на:
Сообщения (Atom)